door Han Nefkens

Gisteren was de verjaardag van mijn virus. Op de dag af zeventien jaar geleden kreeg ik te horen dat een niet erg bescheiden gast zijn tenten voor onbepaalde tijd bij mij heeft opgeslagen.

Ik realiseerde me het ineens toen ik voor een klas zat van tachtige Franse jongeren die even oud waren als mijn virus. Naar aanleiding van de tentoonstelling over Aids die ik gefinancierd heb in Bangkok sprak ik met hen over Hiv in de wereld en Hiv in mijn lijf.
Over dat laatste wilden ze weten waar ik het had opgelopen en hoe.
Ze wilden weten hoe ik me voelde op het moment dat ik het hoorde, of mijn leven veranderd was in die tijd, of er dingen zijn die ik anders niet zou hebben gedaan zoals het schrijven van mijn boek.
Ze vroegen hoe mijn familie had gereageerd en ze wilden weten of er vrienden waren die niets meer met mij te maken wilde hebben toen ik ze het nieuws vertelde.
‘Zo zijn mijn vrienden niet’ antwoordde ik in een Frans dat naar gelang de adrenaline begon te pompen steeds vloeiender werd.

Ik vertelde ze over mijn verbijstering toen ik het hoorde, ik kon het niet geloven, zulke dingen overkomen mensen die hun best doen niet, dat is te oneerlijk.

‘Ik ben gewoon, ik ben zoals jullie’ zei ik en ze keken me met grote, ongelovige ogen aan. ‘Het heeft maanden geduurd voordat het tot me door drong dat het echt was en het niet meer weg zou gaan, nooit meer weg zou gaan.’

Ze werden stil toen ik ze vertelde dat ik niet veel anders ben dan zij en ik zag ze in gedachten mijn gerimpelde huid vergelijken met die van hen, ik zag ze naar mijn grijze baard kijken.
Die vergelijking ging dus niet helemaal op maar natuurlijk zijn fransen veel te beleefd om dat hardop te zeggen.

Ik had ook wat vragen voor hen, niet omdat ik wide controleren of zij het correcte antwoord wisten, ik ben geen leraar, al zat ik wel even op die plek, ik vroeg omdat ik nieuwsgierig ben. Ik wilde weten of ze weleens iemand hadden ontmoet die seropositief is. Ze schudden hun hoofden.

‘Nu dus wel. Moi.’

‘Als je vandaag zou horen dat je seropositief zou zijn, wat zou dan je reactie zijn?’

Er werd gemompeld, wat gegiecheld, hier en daar bedrukt gekeken. ‘Als ik vandaag zou horen dat ik seropositief was zou ik liever meteen dood gaan’ zei een meisje dat zich daarna snel verstopte achter haar blonde lokken.
Ik hield me in, riep niet dat met de medicijnen van tegenwoordig dat niet nodig was maar vroeg haar waarom.
‘Iedereen komt er dan achter dat je iets fouts hebt gedaan, quelque chose mauvais.’
Ik vond mauvais niet het juiste woord, stupide leek me beter.
Het is stupide om iets te doen dat ernstige gevolgen kan hebben terwijl het makkelijk te voorkomen is. Het is stupide te roken, iedere dag braadworst te eten, door het rode licht te rijden.
Het is veel praktischer geen stupide dingen te doen in het leven.
Toch roken we, eten we fricandellen en houden ons niet altijd aan de verkeersregels en soms zijn de gevolgen van zo’n kleine stupiditeit enorm. Toch is de reactie van mensen wanneer iemand gerookt heeft en aan longkanker overlijdt meestal niet te zeggen dat het zijn eigen schuld is, wanneer iemand die van braadworst en slagroomtaart houdt een hartaanval krijgt zegt men niet dat hij erom gevraagd heeft en wanneer iemand door het rode licht rijdt en zich dodelijk verongelukt wordt het verdriet niet minder door de wetenschap dat het zijn eigen schuld was.

Ik vroeg wat volgens hen de beste houding is die je kan aannemen wanneer je hoort dat iemand seropositief is.
Unaniem vonden mijn gesprekspartners dat je solidair moet zijn met mensen met Aids. En dat zeiden ze niet uit beleefdheid tegenover mij, aan de muur van het klaslokaal hingen de tekeningen die ze hadden gemaakt naar aanleiding van hun bezoek aan de tentoonstelling van de posters die internationale kunstenaars hebben gemaakt voor de Aidsconferentie in Bangkok en die nu in het plaatselijke kunstcentrum te zien is. De tekening van de middelbare scholieren die de meeste indruk op me had gemaakt was er een geinspireerd op een werk van Shirin Neshat, in de tekening bestond de omtrek van de handen die zij heeft gefotografeerd uit de woorden solidarité.

Iedereen was het er over eens dat je solidair moest zijn maar tegelijkertijd waren ze allemaal bang voor de reacties van de anderen, ook al hadden die anderen dezelfde mening. Misschien wisten ze niet van elkaar hoe ze dachten, misschien hielp het als er meer over dit onderwerp gepraat zou worden opperde ik.

Maar praten vonden ze niet zo’n boeiende optie. De scholieren wilden een automaat met condooms in de recreatiezaal èn ze wilden iets doen voor mensen met Hiv.

Ik vertelde ze over Mercy House in Bangkok waar mensen met Aids worden verzorgd, ik vertelde over mijn vriendjes daar die prachtig kunnen tekenen maar niet altijd papier en waskrijt hebben. Ook vertelde ik hen dat het mogelijk is een met Hiv geïnfecteerd kind te adopteren, voor 2000 dollar per jaar krijgt dat kind verzorging en medicijnen in Mercy House.

Dan was dat de oplossing besloten ze en onmiddellijk kwamen de scholieren in actie, ze bedachten plannetjes om geld op te halen, maakten een lijst met mensen die het organisatiecommitee zouden vormen en besloten dat er een bulletinbord met nieuws over het door de school geadopteerde kind in de recreatiezaal moest komen, niet te groot natuurlijk want er moet genoeg ruimte overblijven voor de condoomautomaat.

Ze stelden voor andere scholen in de Elzas op de hoogte te stellen, misschien dat die ook een kind willen adopteren als ze weten dat die mogelijkheid bestaat.
Ik was opgelucht dat ik niet de enige ben die de neiging heeft altijd hard van stapel te lopen.

Zo hebben het virus en ik gisteren onze verjaardag gevierd, met de scholieren van een dorpje in de Elzas. Lang zal’ie leven galmde het daar en dat was tot in Thailand te horen.