Hier is weer een mooie Visi van Anne Boermans, zoals hij vandaag, zaterdag 15 januari, in het Financiëele Dagblad stond.

Ronkende slagzinnen

Afgelopen donderdag, in “Rondom Tien” bij de NCRV op Nederland 1: premier Jan Peter Balkenende.
Hij doet mee aan een live-debat met het publiek. Iets wat zelden of nooit voorkomt in ons land.
Het gaat over Nederland na 2 november, de dag dat Theo van Gogh werd vermoord.
In de studio personen die op enigerlei wijze getroffen werden door wat er daarna gebeurde: molotovcocktails in kerken, moskeeën in brand gestoken. Balkenende bezocht deze studiogasten destijds.

Openingsvraag: ‘Waarom ging u in op het verzoek om aan het debat mee te doen.’
Schot voor open doel. Op de ‘waarom’-vraag is elk antwoord goed.
Hij kan dus breed scoren met termen als: ‘Ik ben het land ingegaan.’ En: ‘Heel veel bezoeken in diverse delen van het land.’
Op zich prima.
Met deze termen geeft hij aan het kijkerspubliek de impliciete boodschap dat hij tijd neemt voor Nederlanders in moeilijkheden.

Helaas zit zijn eerste tekst ook vol van de zo typerende, nietszeggende J.P.- taal: ‘Gesproken over wat mensen bezighoudt.’ Of: ‘Indringende gesprekken; goede ontmoetingen.’ En vooral: ‘Positieve signalen.’
Opmerkelijk!
Hij gebruikt hier dezelfde formuleringen als in november, toen we hem vaak op tv zagen wanner hij zo’n getroffen wijk bezocht.
Dat blijkt riskant. Herhaling van eerder geformuleerde uitspraken geven de impressie dat zijn reacties in dit debat zijn voorgekookt. En dus bij uitstek niet spontaan zijn. Waarmee hij aangeeft dat hij de medediscussianten niet serieus neemt.

Wat ze ook zeggen, hij heeft zijn verhaal al klaar. Sterker nog, hij had de reacties al voorbereid, nog voor hij wist wat de anderen zouden zeggen.
Deze impressie geeft een nare bijsmaak aan de zogenaamde openheid van de premier om met het publiek in discussie te gaan.

Later in het de uitzending wordt deze indruk bevestigd.
Een dame stelt: ‘(…) Omdat ik een hoofddoekje draag, omdat er een islamfobie in Nederland is ontstaan, krijgen we steeds meer negatieve opmerkingen. Het enige wat ik zie is afkeurende blikken, ook omdat mijn kind op een islamitische basisschool zit.’
Reactie van Balkenende: ‘Wat u nu zegt: “Mensen met hoofddoekjes, die worden op een bepaalde manier aangekeken”, dat gebeurt ook. Daar doe ik niets aan af. Maar ik weet ook dat er een hele hoop Nederlanders zijn die zeggen: “Laten we nu voorkomen, dat we de mensen alleen maar in groepjes indelen, en dat we elkaar niet ontmoeten.” Dat merk ik toch ook!’
Opvallend. Weer eenzelfde tekst als bij een ‘spontane’reactie die hij in november gaf.
Bovendien negeert hij handig de term “islamfobie,” waar de dame zegt last van te hebben.
Hij negeert haar probleem dus volledig, en probeert opnieuw te scoren met een vaag citaat.

Het systeem dat de premier hanteert is op zich goed.
Je kunt een live-debat zien als gratis zendtijd, die wordt aangeboden.
Het is aan te raden die tijd bij voorkeur te gebruiken voor de relevante informatie die ú kwijt wilt. Besteed hem zo weinig mogelijk aan het ontkennen van wat anderen beweren, breng vooral de eigen boodschappen.
Die techniek hanteert Balkenende uitstekend.
De moeilijkheid is, dat zijn statements vervolgens veelal nietszeggend zijn.
Dat is jammer. Heb je de kans om een groot publiek te bereiken, vul je die tijd met vaagheden als “Positieve signalen.”
Het is noodzaak, waar dat kan zo concreet mogelijk te zijn. In dit geval: Eén duidelijk voorbeeld van zo’n signaal.
Het geven van voorbeelden blijkt essentieel. Anders laad je de verdenking op je dat ze er niet zijn, en je als politicus niet verder komt dan het poneren van ronkende slagzinnen, zonder diepgang.

Tweede advies: neem de anderen in het debat serieus.
Toon meer begrip voor zo’n dame, die het blijkbaar lastig heeft. Vaag haar emotie niet weg met algemeenheden, maar ga in op wat ze zegt. Door haar bijvoorbeeld te vragen wat ze als oplossing ziet.

En vooral: varieer. Het tevoren bedenken van relevante statements die je in een debat kwijt wilt, is noodzaak. Zorg er wel voor dat ze vers zijn. Sleetsheid leidt tot ongeloofwaardigheid.

Houd overigens ook rekening met het gegeven, dat veel zogenaamde live-debatten helemaal niet live zijn.
Voorbeeld: ’s middags tussen vier en zes uur is de opname, ’s avonds tussen tien en elf de uitzending. De presentator zegt dan toch dat het een rechtstreekse uitzending betreft. Het probleem hierbij is, dat men uit die twee uur opname een vol uur moet schrappen. Wat dan meestal sneuvelt, is de nuance, de zorgvuldig geformuleerde onderbouwing van uw beweringen.
Zorg er in zo ’n geval voor dat uw statements ook zonder die toelichting concreet en begrijpelijk zijn.