Een tijd geleden alweer postte ik regelmatig columns van Anne Boermans, media-analist, die elke week in het Finan ciëele Dagblad zijn Visi schrijft over wat zich in de media afspeelt. Of preciezer: hij analyseert interviewers, geïnterviewden, interviews met vlijmscherpe pen. Vind ik. Ik weet niet of ik het altijd met hem eens ben, omdat ik niet altijd de beschreven optredens gezien heb.
Maar over Bert Bakker zat ik me toevallig vanavond ook weer eens kwaad te maken.
Dat is een onprettige politicus. Hij vertegenwoordigt als Kamerlid een onprettige partij die vanaf het sterfbed veel roet in eten gooit waar ik van hou.
Het rücksichtsloze uitzetten van uitgeprocedeerde asielzoekers kan mede door D66 doorgaan, die hebben zich niet achter de motie geschaard van de linkse partijen om à la Vlagtwedde een halt toe te roepen aan Verdonk.
Over de publieke omroep heeft hij de staatssecretaris/partijgenote Medy van der Laan gedirigeerd naar een fataal plan (laat de omroepen zich profileren en elkaar beconcurreren); over de missie naar Afghanistan verspreidt hij alleen maar rookgordijnen.
Vanavond zat hij onduidelijk te wezen in Nova Politiek, nam geen verantwoordelijkheid voor zijn dreigementen met een kabinetscrisis als de missie doorging (D66 is zogenaamd tegen), maar legde de schuld van de mistige discussie steeds bij al diegenen die hem vroegen wat hij nou eigenlijk bedoelde en/of wilde.
"Het moet niet gaan over al dan niet een kabinetscrisis," betoogde hij, "het moet gaan over Afghanistan!"
Nu stuurde Anne Boermans me toevallig gisteren weer een paar Visi's.
Die over Bert Bakker post ik hieronder. Nova Politiek had hij nog niet eens gezien, maar dat maakt niks uit.

Ondenkbaar losse flodder

Moeten er Nederlandse militairen naar Afghanistan. D’66 vindt van niet. Bert Bakker, lid van de Tweede Kamer voor deze partij, laat zich deze week regelmatig interviewen over het thema. Volgens de media zou het hem een kabinetscrisis waard zijn. Afgelopen woensdag heeft hij besloten op te treden in het NOS-journaal op Nederland 3. Het kamerlid komt in beeld. Hij houdt het hoofd iets naar beneden. Waarmee hij ons duidelijk maakt, dat hij zich bewust is van de zware verantwoordelijkheid die op zijn schouders rust.

De val van het kabinet bewerkstelligen, dat is nogal wat! Hij kijkt enigszins gefronst: wenkbrauwen iets naar beneden, rimpels op het voorhoofd. Om aan te geven dat “ernst” hier het trefwoord is. Zijn woorden moeten we ernstig serieus nemen, evenals degene die ze uit. Bakker dus. Soms kijkt hij met een nog grotere frons, die we kunnen duiden als “dreigend.” De vraag rijst, welke teksten hij uitspreekt bij dit mimisch geweld. De journalist vraagt wat D’66 doet als een kamermeerderheid vóór het zenden van troepen is. Bakker: ‘Het lijkt me vrij ondenkbaar, dat als aan het eind van de rit die situatie zich voordoet, dat dit dan verder zonder consequenties zou blijven.’ Een door zijn vaagheid nietszeggende tekst, waar geen enkele dreiging van uitgaat. De impressie van een voetballer, die met veel bombarie enorm uithaalt, doch de bal mist. Maar daarbij wel kijkt met een blik die zegt: “Dat was een mooi schot!”
De journalist is alert. Hij luistert goed, en vraagt meteen na: ‘Wat bedoelt u met “die consequenties”?’ Bakker krijgt een nieuwe kans om te scoren. Met dezelfde zwaar aangezette presentatie formuleert hij: ‘Nou ja, dan hebben we het natuurlijk over de vraag wat er dan met het kabinet gebeurt, met D’66 in het kabinet, enzovoort.’ Weer een beweging die slechts lucht verplaatst. 1. Hij werpt alleen maar een vraag op. 2. De inhoud van de vraag is loos. Het is als de ouder, die dreigend tegen een kind zegt: ‘Als je morgen wéér te laat thuiskomt, wat gebeurt er dan met je?’ Een tekst die het kind niet kan imponeren.
Even later woensdagavond krijgt hij een kans om duidelijkheid te verschaffen, nu in NOVA. Zelfde mimiek, zelfde uitstraling. Hij zegt nu: ‘Als een meerderheid van de kamer vóór is, dan wordt het natuurlijk toch wel heel lastig als wij tegen zijn.’ Handig opgelost! Hij kiest nu voor een andere tactiek: het understatement. Hij zegt niet echt iets met ‘toch wel heel lastig’ En laat het aan de journalist en de kijker om deze formulering naar eigen keuze te interpreteren. Waarbij hij later altijd kan zeggen: “Ik heb het toch héél voorzichtig geformuleerd!” Weer vervolgt hij met het stellen van een vage vraag: ‘Dan zou de vraag aan de orde zijn, welke politieke gevolgen dat heeft.’ Ook deze journalist luistert goed, en vraagt meteen: ‘Wat is het antwoord op die vraag.’ Nu kan Bakker raak slaan, als hij wil. Immers, wat zijn echte dreigement is hebben we nog steeds niet gehoord. Bakker: ‘Het lijkt mij vrij ondenkbaar dat er dan geen gevolgen zouden zijn!’ Hij scandeert zijn tekst, om te laten horen dat het hem menens is. Maar zijn tekst is een herhaling van de loze schop uit het vorige interview. De journalist vindt het mooi geweest. Het woord “kabinetscrisis” is maar niet uit die Bakker te trekken. Dus doet de interviewer zelf de suggestie, in de hoop op een krachtige bevestiging van het kamerlid, net zo stellig als diens presentatie: ‘Dan legt u toch in feite een bom onder het kabinet?’ Schot voor open doel voor Bakker. Die maakt echter een terugtrekkende beweging: ‘Nou ja, maar ik zet misschien ook wel de discussie op scherp. En die discussie hoort ook scherp gevoerd te worden.’
Voor dit “op scherp zetten” gebruikt hij in deze interviews zelf slechts losse flodders.
Advies: hoed u voor de combinatie “zeer stevige presentatie” en slappe teksten. Er zijn twee, totaal verschillende, risico’s. Het gevaar bestaat, dat pers en publiek u afrekenen op de buitenkant, en veronderstellen dat u inderdaad serieus aan het dreigen bent. Waarna u verantwoordelijk wordt gesteld voor de inhoudelijke consequenties, in dit geval een eventuele kabinetscrisis. Het andere risico is, dat men de teksten zorgvuldig weegt. Met als conclusie: deze disharmonie tussen mimiek en inhoud maakt u ongeloofwaardig.