Net zo fatsoenlijk als André Rouvoet is de oude Willem Aantjes, eerst AR, toen CDA, ondanks de beschadiging die hij opliep altijd een fatsoenlijk politicus geweest. En nog steeds verheft hij zijn stem als het moet, ook tegen zijn eigen partijgenoten (zal hij nog lid zijn van het CDA? Ik kan het me nauwelijks voorstellen).
Deze tekst kreeg ik opgestuurd (bedankt Karst, bedankt Barry).
Met de aanbeveling van Barry om een tweede lintje voor Aantjes aan te vragen.
Bij deze ondersteund!



De val van het kabinet bewijst dat in de politiek ook de mens telt. Dat is bemoedigend.

Vorige week is er iets bemoedigends gebeurd. Dit is niet het feit dat het kabinet is gevallen. Daarover kan men verschillend oordelen. Het bemoedigende ervan is dat het mogelijk is gebleken dat een kabinet valt over het vreemdelingenbeleid. Niet over een begrotingstekort, niet over de hypotheekrenteaftrek, niet over de AOW-methodiek, niet over een vliegtuigaankoop, maar over het vreemdelingenbeleid.

Het kan dus toch, dat een niet in geld te waarderen kwestie onderwerp is van het al dan niet voortbestaan van een kabinet. Dit is iets bijzonders. Nog bijzonderder is, dat het hier het gevoerde vreemdelingenbeleid één mens betrof.

Velen zullen zeggen dat dit nu juist het krankzinnige is. Maar wie dit zegt, miskent dat het niet om die ene mens ging maar om de aard van het beleid. Dit bleek onmiskenbaar toen gaandeweg het debat steeds duidelijker werd, dat de positie van het kabinet stond of viel met de vraag of de door Hirsi Ali ondertekende verklaring nu wel of niet diende om de positie van minister Verdonk veilig te stellen. Het kabinet heeft dit gedurende het gehele debat ontkend. In het holst van de nacht bleek door een tussenzin van de minister-president dat het wel degelijk het geval was.

Natuurlijk is het bizar dat pas dankzij een slip of the tongue door vermoeidheid in een marathonzitting de waarheid aan het licht komt. Het is onzin dit te wijten aan de nachtelijke zitting. De oorzaak ligt in de te lang volgehouden verkeerde voorstelling van zaken door het kabinet. Wat dit betreft zou men eerder kunnen wensen dat de Kamer vaker tot diep in de nacht zou vergaderen.

Wie weet draagt de val van het kabinet bij tot het besef dat beleid niet gaat over regels maar over mensen. Het zijn ook niet de regels, die over mensen beslissen, zoals minister Verdonk (daarin gedekt door het hele kabinet en de coalitiefracties) steeds heeft gesteld. Het zijn mensen die, weliswaar aan de hand van regels, over mensen beslissen. Niet de mens moet worden getoetst aan de regels, maar de regels en de toepassing ervan moeten worden getoetst aan de menselijkheid.
Lubbers heeft ooit gezegd: Ieder mens telt. Lubbers had gelijk, maar het is voor de politiek maar de halve waarheid. Politiek beleid is niet alleen tellen, maar ook wegen en dan kiezen. Kiezen, niet voor wie het meeste telt, maar voor wat het zwaarste weegt. Het zwaarst weegt, waar de behoefte het grootst is.

Regels zijn regels, maar zij moeten worden toegepast in het besef dat het grootste recht bij rigide toepassing kan leiden tot het grootste onrecht. De letter doodt, de geest maakt levend. Om die geest gaat het, de geest van waaruit de regels worden opgesteld en uitgevoerd.
En dan telt ieder mens. Ook als zij (terecht of ten onrechte) Ayaan Hirsi Ali heet. Ook als zij Taïda Pasic heet. Ook als hij Gümus heet. En al helemaal als zij of hij behoort tot de massa der naamlozen, die met vrouw en kinderen in een uitzetcentrum zit opgesloten.

Willem Aantjes
is oud-fractieleider van de ARP. Dit artikel is een verkorte versie van de toespraak die hij zondag hield bij de wake, die bij het uitzetcentrum asielzoekers op het vliegveld Zestienhoven plaats vond.