Had ik De Stad der Blinden van Jose Saramago (Portugese schrijver, Nobelprijswinnaar voor literatuur) al eens bezongen? Roman over een geheimzinnige blindheidsepidemie die zo besmettelijk is dat de bevolking van een niet nader genoemde stad er binnen de kortste keren aan ten prooi valt. Iedereen wordt blind, behalve één vrouw, die geheim houdt dat ze niet getroffen is en blijft zien, maar daardoor - en door haar menselijkheid - haar man, een oogarts, en een klein groepje lotgenoten (de eerst getroffenen) door de hel loodst.
Meesterwerk.
Nu las ik De Stad der Zienden, vier jaar later geschreven. Nog beter, nog indringender, nog onvergetelijker. Maar wel te lezen na de Stad der Blinden.
In De Stad der Zienden is het onderwerp dat in een (wederom niet nader te noemen stad, zeg Lissabon) 86 % van de bevolking bij de verkiezingen blanco stemt. Zonder campagne, zonder afspraak, zomaar, spontaan, BLANCO. Het gemeentebestuur wordt hier gek van. Gaat vergaderen, strategieën bedenken, intrigeren, om dit onheil te keren. De bevolking laat zich echter niet gek maken, blijft rustig, ook als ze "gestraft" wordt. De overheid trekt weg uit de stad, politie en brandweer moeten eruit, ze moeten het maar voelen als ze zo nodig blanco willen stemmen. Ze moeten ons smeken om terug te komen, denkt de regering. Maar er wordt niks gesmeekt, alles draait prima zonder overheid. Enfin, het boek gaat veel verder dan ik in een paar regels kan beschrijven, maar het is de mooiste en geestigste en tegelijkertijd meest cynische beschrijving van een "democratie" die ik ken.
Zeker in deze tijd (maar ook ten tijde van Pim Fortuyn) zeer de moeite waard.