Dat was een enerverende trip naar Berlijn. Had ik toch van oudsher een hoge emotionele drempel opgeworpen tegen alles wat met Duitsland en vertier te maken had, nu ik me eenmaal heb overgegeven aan Berlijn ben ik verkocht. Diep onder de indruk van de stad, de schoonheid van de architectuur (oud, maar vooral de nieuwe), geroerd door de geschiedenis die als zuurstof in de stad hangt, zowel de WO II-geschiedenis als de Koude Oorlogsgeschiedenis, de val van de Muur. Wij woonden in een appartement in Prenzlauerberg, v/h Oost-Berlijn, nu één van de hipste wijken van de stad. Waar je, door alle oppimping heen, toch nog helemaal voelt hoe het geweest is voor '89, de val van de Muur.
Mooiste ervaring? Ligt voor de hand: het Joods Museum van de Israëliër Daniel Liebeskind. Ik kan het niet beschrijven, maar op ongelooflijke wijze heeft hij een gebouw ontworpen dat gevoelens bij je oproept die horen bij een Joods Museum. Er is natuurlijk ook het indrukwekkende herdenkingsmonument, midden in de stad, bestaande uit eindeloze rijen grijze zuilen, verschillende hoogte, voerend naar een diep koud donker, met in de verte het licht van het dagelijks leven. Prachtig.



En op verschillende plekken in de stad word je herinnerd aan het zware schuldbeladen verleden.
Ik dacht ineens aan de hypocriete wij-zijn-goed-geweest-in-de-oorlog-houding in Nederland, waar een klein deel van het volk dapper vocht tegen de bezetter, maar waar het overgrote deel (begrijpelijk, maar toch..) zijn eigen hachje redde en de andere kant op keek, terwijl joden, homoseksuelen, verzetsmensen werden geëlimineerd om het netjes te zeggen. Die egocentrische opportunistische houding heeft na de oorlog welig voortgewoekerd, daar kunnen de overlevenden van getuigen. Wij zijn geen tolerant volk, wij zijn een opportunistisch volk vol eigen belang. Dat begon in '33, toen vluchtelingen voor Hitler ons land nauwelijks binnen kwamen, dat duurt voort tot vandaag de dag, zij het in listiger vorm.
Toen ik in het Joods Museum was werd ik ineens weer heel boos dat in Amsterdam, waar de meeste joden zijn weggevoerd van Europa, geen plek is waar de Nederlandse oorlogsgeschiedenis fatsoenlijk wordt geëxposeerd. In Parijs, in Washington, in Berlijn: prachtige musea. Hier: een klein zaaltje boven de Hollandse Schouwburg, een Joods Historisch Museum (is iets anders), een Anne Frankhuis (is iets anders), een Verzetsmuseum (is iets anders). Hoe is het toch godsmogelijk dat wij onszelf toch altijd maar wijsmaken dat wij tots mogen zijn op onszelf.
We moeten ons een potje schamen!

PS: o ja, we hebben wel iets heel moois. www.joodsmonument.nlDat is Internet, dat kost ons niks, dat confronteert niemand en neemt geen schaarse ruimte in.
Daar moeten we het voorlopig maar mee doen.