Jaren en jarenlang, toen ik de leetijd nog had, voelde ik me de dag voor ik ongesteld werd vervelend, kribbig, huilerig, ruziezoekerig. Dat zal toch zeker een jaar of veertig elke maand zijn voorgekomen. En ik geloof niet dat ik ooit één keer op zo'n premenstruele dag dacht Ik maak nu ruzie met deze of gene, maar dat komt doordat ik morgen ongesteld word. NOOIT. Wel altijd achteraf: O, dáárom was ik gisteren zo vervelend, ik was ongesteld...
Enfin, dit ter introductie van een jaarlijks terugkerend me overvallend gevoel in de pre-4 en 5 mei-dagen. Ik voel me elk jaar ongelukkig, huilerig, uit mijn evenwicht (ik ken iemand die nu zegt Dat ben je toch altijd? Maar dat is niet zo). Dat heb ik vast en zeker van mijn ouders ingedruppeld gekregen, die het ook hadden in die beruchte Meidagen. Na 4 mei 8 uur 's avonds ebt het gevoel weer weg, op 5 mei is er een zekere opluchting en de naweeën gaan nog maar met zachte ontroering of lichte woede gepaard. Vertrouwde emoties die onvermijdelijk zijn in deze tijd gezien de massale media-aandacht die elk jaar weer over ons wordt uitgestort over de oorlog.
Ik las net bijvoorbeeld een stuk in Het Parool over De Amsterdamse Marietta Moskin, die Bergen-Belsen overleefde, na de oorlog naar de VS emigreerde, daar kinderboeken schreef, o.a. een bestseller over haar eigen leven I am Rosemary. Dat is in '72 al in Amerika verschenen, nu pas in het Nederlands vertaald (nadat het ook in Duitsland een bestseller geworden was).
Het verhaal loopt, behalve de afloop, parallel aan dat van Anne Frank: ook geïmmigreerde joden in Amsterdam, voor de oorlog (uit Oostenrijk) hierheen gekomen, de kinderen hier op school geweest, maar ze kregen het Nederlandse paspoort niet. Statenloos heette dat. Toen ook naar concentratiekampen, inclusief Bergen-Belsen, zij overleefden wel, kwamen terug, maar mochten Nederland niet meer in omdat ze geen NEDERLANDSE STAATSBURGERS waren. Via Parijs naar New York, in 1946 nog wel hun huis in Amsterdam bezocht, maar daar woonden natuurlijk nette Nederlanders in. Ze konden wat persoonlijke spulletjes meekrijgen (foto-albums, schoolrapporten), maar niets van waarde. "Een portret van mijn moeder wilden ze houden," vertelt Rosemary nu.
Ze heeft geen bad feelings over Nederland, zegt ze. "(...)Ik vind wel dat Nederland ons had moeten toelaten na de oorlog. Maar kennelijk wilden ze niet dat nog meer mensen hun voedsel opaten.(....)"
Rosemary spreekt geen Nederlands meer (zoete wraak), maar verstaat/leest het nog wel. Ze volgt het nieuws over Nederland. Ze zegt: "Ik heb gelezen over de moord op Theo van Gogh en over de problemen met de moslims in Europa. In Amerika wordt iedere immigrant aangemoedigd Amerikaan te worden. Iedereen assimileert. Misschien wil Europa niet assimileren."
Kijk, de woede die me overvalt als ik zo'n bijna alledaags stuk leest, hoort heel erg bij de dagen voor 4 mei.
Voordat ik ongesteld werd.


marietta met haar moeder in de Rubensstraat in Amsterdam