Eigenlijk is het een jeugdvoorstelling. Spinoza (in exile), door Huis aan de Amstel. Tekst (en spel) Roel Adam, regie Liesbeth Coltof. Voor de kenners een garantie voor kwaliteit, dit tweetal, samen met de hele groep die zo'n voorstelling maken.

Het is een 16+-voorstelling. Dat betekent voor IEDEREEN ouder dan 16 jaar, maar dan ook iedereen. Ik heb hem vanavond gezien en raad iedereen aan om erheen te gaan. Een jongen achter me zei: het stuk is me aangeraden omdat het over nadenken gaat. En dat is precies wat het is. Het gaat over nadenken, over rede tegenover religie, over denken tegenover geloven, over vragen tegenover alle antwoorden weten. Over allochtonen toen en nu, over Vincent en Theo van Gogh, over Rembrandt en Willem Nijholt, over alles en iedereen.

En dan nog ongelooflijk mooi van vorm, geestig, muzikaal, beeldend. Ik wist eigenlijk niets over Spinoza, maar door deze voorstelling wil ik meer van hem weten/lezen. Ik heb op het Spinozalyceum gezeten, 55 jaar geleden. En nu pas vraag ik me af Wat betekende Spinoza voor ons, wie was hij? Hieronder post ik een stuk van een interview met regisseur Liesbeth Coltof. Op de site van Huis aan de Amstel kan je zien waar, tot eind maart, deze fantastische voorstelling te zien is.

Uit een interview met Liesbeth Coltof:

'De kracht van Spinoza nu? We leven in een tijd waarin heel veel dingen gebeuren die grote indruk maken. We worden geconfronteerd met vragen als: hoe gaan we om met de vrijheid van meningsuiting? Wat is de rol van ratio en geloof? Er is spanning tussen gelovige en niet-gelovige mensen. Hoe verhouden zij zich tot elkaar? Op welke vlakken verdragen zij elkaar en tot hoe ver gaat die verdraagzaamheid? Spinoza heeft over al deze vraagstukken nagedacht. Weinig mensen kennen zijn gedachtegoed. Er zijn dus ook maar weinig mensen die weten hoeveel invloed zijn denken heeft gehad,' aldus regisseur Liesbeth Coltof. Een andere belangrijke reden om Spinoza tot onderwerp van een toneelstuk te maken, is zijn achtergrond. Hij werd in 1632 in Amsterdam geboren als zoon van joods-Portugese ouders. 'Hij was een immigrantenkind, een allochtoon. Zijn ouders vluchtten naar Nederland, omdat ze in Portugal vanwege hun geloof niet konden zijn wie ze wilden zijn. In Amsterdam werden ze deel van de vrij gesloten gemeenschap die de joods-Portugese vluchtelingen hier vormde. In den vreemde probeerden ze iets van hun vroegere thuis te creëren door hun geloof en de bijbehorende gebruiken in stand te houden. Spinoza groeide aan de ene kant op in die gesloten, weinig geïntegreerde gemeenschap, aan de andere kant in het vrije, niet-kerkelijke Amsterdam. Hij werd heen en weer getrokken tussen twee culturen. Dat maakte dat hij vraagtekens begon te zetten bij de gebruiken en principes van zijn geloof. Hij wilde niet alles weggooien, maar wilde het onderzoeken, wilde het kunnen begrijpen: wie god was, hoe de wereld in elkaar zat. Zijn omgeving had geen antwoorden op zijn vragen en wilde zich daar ook niet mee bezig houden. Men hield liever vast aan wat er was. Dat heeft er uiteindelijk toe geleid dat hij werd verbannen. Een derde bijzonder aspect aan hem is de eenzaamheid waartoe dat moet hebben geleid.'