tekst: Ton Vorstenbosch en Kiek Houthuijsen.

Soms is het heel jammer dat een voorstelling niet de aandacht/het succes krijgt die hij verdient. IK BEN NIETZSCHE is zo'n voorstelling. Indrukwekkend, om lang over na te denken/praten, om uit te zien naar een vervolg over Hitler o.a.). Ik plaats hier één van de positieve recensies. En kijk op de site van de Toneelfabriek voor de speellijst!

Het is even wennen, zo'n leeg toneel met niet meer dan vijf identieke stoelen, vijf acteurs in hun gewone kloffie met een lijvig boek in hun hand waaruit zij hun teksten lezen. Maar na de eerste vijf minuten zie je die kaalheid als toeschouwer niet meer en word je meegesleept door de scherpe teksten in 'Ik ben Nietszsche'. In deze eerste aflevering van wat een 'trilogie van de waan' moet worden, staat Elisabeth Nietzsche centraal, de zus van de filosoof Friedrich Nietzsche. Voor menige toeschouwer zal dit de eerste kennismaking zijn met deze vrouw die in al haar domheid en kortzichtig egoïsme de vleesgeworden verbeelding van het kwaad is. Gevaarlijk kwaad ontstaat niet vanuit grootse en meeslepende idealen, maar uit miezerige eigendunk en kleinzieligheid, tonen de tekstschrijvers Ton Vorstenbosch en Kiek Houthuijsen hier overtuigend. 
Vorstenbosch zelf neemt de rol van Elisabeth Nietzsche voor zijn rekening en maakt van haar een stuitend domme en vooral door en door valse vrouw. Kiek Houthuijsen speelt Pauline, de dienstmeid die de Nietzsches haar leven lang trouw blijft, maar in de loop der jaren toch meer en meer zo haar eigen gedachten over Elisabeth heeft. Drie wisselende acteurs vertolken de rollen van Nietzsche zelf, van Lou Salome, de vrouw van wie Nietzsche hield maar die niet met hem wilde trouwen en van professor Franz Overbeck, vriend en geestelijk sparring partner van de filosoof. Dank zij de faam die met name Vorstenbosch als tekstschrijver heeft, stond een hele rij bekende acteurs in de rij om deze rollen bij toerbeurt te spelen. In Hoofddorp waren dat Bill van Dijk (een mooie, gekwelde Nietzsche), Daan van Rijssel en Marle Brouwer. 
Het stuk bestrijkt het hele volwassen leven van de Nietzsches. Voor Friedrich is Elisabeth gewoon zijn zus, een domme, anti-semitische gans, dat ziet hij heel goed, maar ook degene die hem voorleest omdat hij zelf slechte ogen heeft, die hem verzorgt als hij ziek is. Als Nietzsche echter geestesziek wordt, ziet Elisabeth haar kans schoon. Zij werpt zich op als zijn geestelijk erfgenaam, eigent zich al zijn werk toe, verdraait het en put er naar willekeur uit en brengt het uit onder hun beider naam. Ze wordt zelfs tot drie keer toe voorgedragen voor de Nobelprijs voor de literatuur. In de jaren dertig verkwanselt zij de denkbeelden van haar broer aan Hitler en zijn nazipartij. 
Zware kost, maar dank zij de bijna luchtige conversatietoon heel licht en toch bijtend. Vorstenbosch en Houthuijsen weten in hun teksten Elisabeth met kleine details haarscherp neer te zetten. 

Haar geëxalteerde standaarduitdrukking bij elke man van wie zij onder de indruk is, of het nu over Bernhard Förster of Adolf Hitler gaat: ,,Die ogen, ze kijken dwars door je heen!'' Haar zelfvoldane: ,, Bernhard zegt dat Jezus helemaal geen jood kan zijn omdat hij de zoon van God is. Jaaa, daar kijken jullie van op, hè.'' En haar inschatting: ,,Mijn broer is als filosoof gedoemd eeuwig in het duister te blijven.'' In later jaren ontkent zij ooit anti-semitisch geweest te zijn om even zo makkelijk daarna, als zij doorgedrongen is in nazikringen, weer wel anti-semitisch te worden. ,,U bent een teek en die heeft een gastheer nodig'', werpt Lou Salomé, vriendin van Nietzsche en aartsvijandin van Elisabeth, haar in een bittere ruzie voor de voeten. 
Het is knap om een voorstelling met zo weinig tierelantijnen toch vijf kwartier lang zo boeiend te houden dat je op het puntje van je stoel blijft zitten. Het lukt Vorstenbosch en Houthuijsen. Zelfs voor mensen die de geschiedenis en al die personages niet kennen, liggen de onderlinge verhoudingen al na enkele minuten glashelder. Deze voorstelling verdient dan ook zeker meer publiek dan het handjevol dat naar Hoofddorp gekomen was.
Sonja de Jong